Sorunun cevabını geçmeden önce ” İnsan Kaderini Kendisi mi çizer? ” sorusunun cevabını Kader kategorisinden okumanızı tavsiye ederiz çünkü soru kader konusundaki yanlış bilgilerimizden kaynaklanmakta Kader, bir iman şartıdır ve şöyle tarif edili: ” Kader Allahu Teâlânın, ezelden ebede kadar olmuş ve olacak her şeyin, her şeyini ver hâlini, zamanını ve mekânın, sıfatlarını ve özelliklerini ezelî ilmiyle bilip, ona göre, takdir etmesidir. ”(Ezeliyet hakkında ” Sonsuzluk Anlaşılabilir mi? ” isimli gönderiye bakınız. ) ”
Mesela bir güneşin ne zaman doğup batacağını biliyoruz. Takvime de yazıyoruz, yarın şu saatte güneş doğacaktır. Gerçekten de o saatte güneş doğuyor. Güneşin bu doğuşuna bizim yazmamızın bir etkisi olmadığı gibi , ” biz yarın güneşin doğuşunu biliyoruz, öyleyse güneş doğmasada olur. ” gibi bir söylem de bulunmamız da hata olur. Güneşin doğmasıyla oluşacak bütün faydalar da olmamış olur.
Allah’ın insanı yaratmasının çok hikmetlerinden birisi de ibadettir. Allah insanı ibadet için yarattı. Bu hikmet insanın yaratılmadan olamayacağı kesindir. Bir çekirdeğin ağaç olması için toprağa girmesi gerketiği gibi insanın da yeşitip olgunlaşması ve terakkisi için dünya tarlasına gönderilmiştir. Eğer başka âlemde yaratılsaydık, o zaman da ” Neden bu alemde yarataldık? ” diye sormamız gerecekt. İnsan için en mükemmel imtihan salonu burası olduğu için buraya gönderildik.
Bilmekle yapmanın çok farklı şeyler olduğunu vurgulamak gerekir. Bir örnek vermiştik. Bizlerin bir çekirdeğin ağaç olacağını bilmemiz onun olmasına gerek olmadığı anlamına gelmez. Allah’ın insanı imtihana tutmasının bir hikmeti, insanların kendi yaptıklarını bilmesi için de önemlidir. Nitekim mahşer meydanında insanın bütün yaptıkları kendisine gösterilecek ve Allah’ın adaleti karşısında insan söyleyecek söz bulamıyacaktır. Şayet imtihan etmeden cennet veya cehenneme atsaydı o zaman nefis beni imtihan etmeden Cehenneme atman adalet olmaz diye şikâyette bulunabilirdi.
Bir öğretmen düşünün. Kimin ne not alacağını bilsin. Sınıfa girince öğrencilere ben sizin ne olacağınızı biliyordum. Ona göre notlarınızı yazdım. İmtihana gerek yoktur. Elbette öğrencilerin hocaya itimadı tam bile olsa nefisleri itiraz etmeye yeltecektir. İşte Rabbimiz nefsin bu itirazını da önlemek için bu imtihanı yapmaktadır. Ayrıca bir makine ve bina için bir plan yapılsa,” mademki plan var öyleyse binaya ve makineye ne gerek var ” denilebilir mi?
Yarın bir yere gideceğimizi ve şunları yiyeceğimizi planlayalım. Buna göre madem ne yapacağımız belli öyleyse ne gerek var gitmeye ve yemek yemeye diyor muyuz? Biz bile gündelik basit şeyler için bunu diyemezsek, Allah’ın sayısız hikmetlerle yarattığı insanı ,” Madem ne yapacağımı biliyordu öyleyse neden imtihan ediyor? ” denilemez.